?

Log in

No account? Create an account

Мир у моих ног!

Liberté, égalité, fraternité

Previous Entry Share Next Entry
Իսրայելի զինված ուժերը.
vardan22

Իր տարածքի համեմատ Իսրայելի չափազանց մեծ ռազմական ներուժը հանդիսանում է արաբական երկրների կողմից մշտական ռազմական վտանգի դեմ պայքարելու հետևանք: Այն զգացումը, որ հրեական պետության զինված ուժերը պահպանում են հրեական մարտիկների հին ավանդույթները` Յեհոշուա բին Նունայի, Դավիթ թագավորի, Մակկաբեյների, Մասադի պաշտպանների և Բառ-Կողբայի մարտիկների, և բազմադարյա լծի ողբերգական փորձի կրկնման բացառման անհրաժեշտության գիտակցումը, երբ հրեական ժողովուրդը անպաշտպան էր իր թշնամիների առաջ, նպաստում է իսրայելական զինվորի բարձր շահադրդման դաստիարակմանը և հրեական ժողովրդի ու պետության առաջ պատմական պատասխանատվության գիտակցմանը: Իսրայելական բանակի բարձր ռազմունակության մյուս գործոններից է նաև արդյունավետ ռազմական ենթակառուցվածքները, տեխնոլոգիական հնարավորությունները, որոնց չի տիրապետում Իսրայելի չափով ոչ մի երկիր աշխարհում, ինչպես նաև հարուստ ռազմական փորձը: Դրա հետ մեկտեղ տարածքի փոքրությունը և մարդկային ռեսուրսների սահմանափակ լինելը, բնակչության կենտրոնացվածությունը սահմանափակ թվով քաղաքային կենտրոններում, ձգված սահմանները և ռազմավարական հումքի բացակայությունը ռազմական առումով խոցելի են դարձնում Իսրայելը:
Իսրայելի պաշտպանության բանակի կազմակերպություն (Ցվա հագանա լե Իսրայել, կրճատ` Ցահալ): Զինվորական ծառայության 1986թ.-ի օրենքի համաձայն, իրական ծառայությունը ինչպես նաև ամենամյա ռազմական հավաքները (միլուիմ) պարտադիր են: Տղաները ծառայում են 3 տարի, իսկ աղջիկները` 2 տարի: Զորակոչից տարկետում կարող է տրվել միայն բուհերի բարձր առաջադիմություն ունեցող ուսանողներին, հայրենադարձներին, տարկետում կամ ծառայության կրճատում կարող է տրվել նաև կախված տարիքից և ընտանեկան վիճակից. երկիր գալու պահին զորակոչի ենթակա չեն այն աղջիկները, որոնք հայրենադարձվել են 17 տարեկանից բարձր հասակում և երիտասարդ տղաները, որոնք հայրենիք են վերադարձել 24 տարեկանից բարձր հասակում. նրանք չեն զորակոչվում շտապ ծառայության: Պարտադիր զինվորական ծառայությունը անցնելուց հետո յուրաքանչյուր զինվոր զորագրվում է պահեստային ստորաբաժանում: 51 տարեկանից բարձր տղամարդիկ տարեկան ծառայում են 39 օրից ոչ ավել. արտակարգ պայմաններում այս թիվը կարող է երկարացվել: Վերջին ժամանակներս տարվում է քաղաքականություն, որը պետք է նպաստի պահեստայինների ծառայության թեթևացմանը. պահեստազորայինները, որոնք իրենց ծառայությունը անցկացրել են մարտական գումարտակներում, կարող են «թոշակի» գնալ 45 տարին լրանալուն պես: Շտապ ծառայության ավարտից հետո այն մարդիկ, որոնք կարևորվում են Ցահալի համար, կարող են բանակում մնալ պայմանագրային հիմունքներով: Նրանցից են կազմավորվում Ցահալի վարչական կադրերը: Սպայական և ամառային կուրսերի, ինչպես նաև հատուկ ռազմատեխնիկական դպրոցների շրջանավարտները պարտավոր են պայմանագրով ծառայել որոշակի (հիմնականում եռամյա) շրջան:

Կանանց ծառայությունը հանդիսանում է Իսրայելի պաշտպանության բանակի յուրահատկությունը, որը թույլ է տալիս մեծ քանակով տղամարդկանց ազատել շարքային ծառայությունից և դրանով փոխհատուցել Իսրայելին թշնամորեն տրամադրված արաբական երկրների բանակների թվային գերակշռությունը: Կանայք ներգրավված են կապում, էլեկտրոնային սարքավորումների մատուցման, պարաշուտների ստեղծման, ինստրուկտորական և վարչական պաշտոններում: Կանայք ծառայում են բոլոր տեսակի ռազմական բաժանմունքներում և նրանցից շատերը կրում են սպայական կոչումներ և զբաղեցնում են պատասխանատու պաշտոններ:
Պարտադիր զինվորական ծառայությունը տարածվում է Իսրայելի հրեա և դրուզ քաղաքացիների վրա, մուսուլման և քրիստոնյա քաղաքացիները (արաբներ և բեդուիններ) կարող են ռազմական ծառայության մտնել որպես կամավորներ: Հատկապես խրախուսվում է բեդուինների կամավոր ծառայությունը, որոնց հետախուզական որակները օգտագործվում է պետության սահմանների և ռազմական օբյեկտների պաշտպանության համար: Դրուզների թիվը իրական և շտապ ծառայությունում բավականին մեծ է` համեմատած դրուզական համայնքի քանակի հետ: Ռազմական ծառայությունից ազատվում են յեշիվ սովորողները, որոնք իրենց ամբողջովին նվիրել են կրոնական պարապունքներին, ինչպես նաև կրոնական ընտանիքներից աղջիկները (ըստ ցանկության):

Իսրայելի պաշտպանության բանակի զինվորական կոչումները:
Զինվորական: տուրայ - շարքային, տուրայ ռիշոն - ե‎ֆրեյտոր, ռավ - տուրայ - ավագ եֆրեյտոր, ռավ տուրայ ռիշոն - կրտսեր սերժանտ, սամմալ - սերժանտ, սամմալ ռիշոն - ավագ սերժանտ, ռավ սամմալ - ավագ, ռավ սամմալ ռիշոն - ենթասպա:
Սպայական: մեմալե մակոմ կացին - սուբլեյտենանտ, սեգեն միշնե - կրտսեր լեյտենանտ, սեգեն - լեյտենանտ, սեռեն - կապիտան, ռավ սեռեն - մայոր, սգան - ալլու‎ֆ - փոխգնդապետ, ալլու‎ֆ միշնե - գնդապետ, թաթ - ալլուֆ - բրիգադի գեներալ, ալլու‎ֆ - գեներալ մայոր, ռավ ալլուֆ - գեներալ լեյտենանտ (բանակի գեներալ): Այս կոչումը ունի միայն Իսրայելի պաշտպանության բանակի գլխավոր շտաբի ղեկավարը:
Բանակի կառավարումը: Իսրայելի պաշտպանության բանակը ենթարկվում է Իսրայելի կառավարությանը` ի դեմս պաշտպանության բանակի: Պաշտպանության նախարարությունը պատասխանատվություն է կրում երկարատև պաշտպանական քաղաքականության և ռազմավարական պլանավորման համար, որը մշակվում է պաշտպանության գործերով հատուկ նախարարական կոմիտեի կողմից և հետևում է ռազմամթերքի արտադրությանը և գնումներին: Նախարարությունը տնօրինում է երկրի ամենամեծ գերատեսչական բյուջեն:
Ռազմական ուժերի օպերատիվ ղեկավարումը գտնվում է գլխավոր շտաբի տնօրինության տակ` ի դեմս գլխավոր շտաբի ղեկավարի, որը նշանակվում է պաշտպանության նախարարի կողմից նախարարների կաբինետի համաձայնությամբ 3 տարի ժամկետով (4-րդ տարի երկարաձգելու հնարավորությամբ): Գլխավոր շտաբը կազմված է 6 գլխավոր վարչություններից` գլխավոր օպերատիվ ղեկավարում, գլխավոր հետախուզական ղեկավարում, կադրերի գլխավոր ղեկավարում` պատասխանատու անձնակազմի պատրաստման, պլանավորման և մոբիլիզացիայի համար, տեխնոլոգիայի և մատակարարման ղեկավարում, հետազոտությունների և զինամթերքի արտադրման գլխավոր ղեկավարում, պլանավորման գլխավոր ղեկավարում: Ցահալի գլխավոր շտաբի կառուցվածքի մեջ է մտնում նաև ռազմական պատրաստման և հատուկ օպերացիաների ստորաբաժանումը: Զինվորների և սպաների հոգևոր կարիքների հոգածությունը իրականացնում է Իսրայելի պաշտպանության բանակի ռավինությունը: Իսրայելական բանակում արգելված է շաբաթի խախտումը և պահպանվում են կաշրուտի օրենքները:
Օպերատիվ առումով զինված ուժերը ստորաբաժանվում են 3 տարածքային շրջանների` հյուսիսային, կենտրոնական և հարավային, իսկ զորքերի տեսակից` ցամաքային, ռազմաօդային և ռազմածովային ուժերի:
Համազգային բանակ: Իսրայելական բանակը ունի համեմատաբար փոքր թվով կադրային զինծառայողներ և կազմված է գերազանցապես շտապ ծառայության զինծառայողներից և պահեստազորից (կադրային զինծառայողների թիվը մեծ է ՌՄՈՒ-ում և ՌԾՈՒ-ում): Այդ պատճառով Իսրայելի ռազմական ուժերը, ի տարբերություն ուրիշ բանակների մեծամասնության, իրենցից չեն ներկայացվում ներփակված արհեստավարժ միավորում, այլ բառի բուն իմաստով հանդիսանում է համազգային բանակ: Դրա արդյունքում է, որ Իսրայելի պաշտպանության բանակը հետաքրքրված է երկրի բնակչության արհեստավարժության և համակրթվածության մակարդակի բարձրացմամբ: Զորացրվածները ստանում են բանակային տեխնիկական դպրոցներում գիտելիքներ և հմտություններ, որոնք անհրաժեշտ են ներկայիս ռազմական գործում: Հատուկ կրթական ծրագրերը ուղղված են հրեական պատմության, աշխարհագրության, հնեաբանության ուսումնասիրմանը զինվորների կողմից: Բացի այդ, բանակը հոգում է այն մասին, որ նոր հայրենադարձները և զորակոչիկները, որոնց կրթությունը կիսատ է մնացել, լավ տիրապետեն կարդալու և գրելու հմտություններին. բանակը հատուկ պատրաստված է աղջիկ-ինստրուկտորների համար, որպեսզի նրանք վերացնեն անհավասարությունը կրթության ոլորտում:
Ցահալում գոյություն ունեն ծառայության մի շարք ծրագրեր, այդ թվում`
Յեշիվոտ հա-հասեդեռ` շտապ ծառայության հատուկ տեսակ, որի ընթացքում ծառայությունը համատեղում են Յեշիվում կրթության հետ: Այս ծառայությունը նախատեսված է միջնակարգ դպրոց-յեշիվների սովորողների համար, որոնք զորակոչված են Ցահալ. այդպիսի ծառայության տևողությունը 4 տարի է, այդ թվում 16 ամիս մարտական ծառայություն, իսկ մնացած ժամանակը գնում է Յեշիվում սովորելուն: 2005թ.-ի օգոստոսին այդ ծրագրով Ցահալում ծառայող զինվորների և սպաների թիվը հասավ 6000 մարդու, նրանցից 88%-ը մարտական գումարտակներում:
Նահալը հատուկ մշտական ստորաբաժանում է, որում ռազմական ծառայությունը համատեղվում է նոր բնակավայրերում գյուղատնտեսական աշխատանքների հետ: Նահալի հենակետերը գտնվում են սահմանների մոտ և կիբուցներում: Երբ նահալի կողմից ստեղծված բնակավայրը տնտեսապես ամրանում է, բանակը այն փոխանցում է քաղաքացիական իշխանություններին: Ծառայության ավարտից հետո Նահալի զինվորները կարող են մնալ նրա կազմում և ապրեն իրենց կողմից ստեղծված բնակավայրում: Կանանց համար ծառայության ժամկետը 23 ամիս է, տղամարդկանց համար` 40 ամիս: Նահալի ստորաբաժանումների մարտիկները ստեղծել են տասնյակ նոր բնակավայրեր երկրի ծայրամասային շրջաններում:
Նախաբանակային հասարակական ծառայությունը (շնատ շերուտ` բառացիորեն ծառայության մեկ տարի) դա շտապ ծառայության հետաձգում է մեկ տարով աղջիկների և տղաների համար, որոնք հասարակական աշխատանք են կատարում երիտասարդական շարժումներից մեկում կամ զբաղվում են ընդունված և օգտակար ուրիշ հասարակական գործունեությամբ:
Նախառազմական պատրաստական կուրսերը դա հետաձգումն է շտապ ծառայությունից մինչև մեկ տարի երկարությամբ` աշխարհիկ և կրոնական պատրաստման կուրսերի ուսուցման շրջանակներում:
Իսրայելի պաշտպանության բանակի տնօրինության տակ են գտնվում Գադնա կոչվող 100-ավոր ակումբներ (գդուդեյ նոառ - երիտասարդական գումարտակներ), որոնցում նախազորակոչային տարիքի երիտասարդությունը անցնում է համընդհանուր կրթական և ռազմական պատրաստվածություն: Կազմակերպության բազմաթիվ մասնակիցներ անցնում են օդաչուների, նավաստիների, դեսանտավորների նախնական պատրաստության հատուկ կուրսեր:
Իսրայելի պաշտպանության բանակի թվաքանակը և զինվածությունը: Իսրայելում պաշտպանության բնույթի տեղեկությունները հրապարակման ենթակա չեն: Տեղեկությունները հիմնված են հիմնականում արտասահմանյան հեղինակավոր աղբյուրների, ինչպես նաև իսրայելական հետազոտողների գնահատականների հիման վրա: Իսրայելական զինված ուժերի թվաքանակը լիակատար մոբիլիզացիայի ժամանակ (չհաշված տարածքային պաշտպանական ստորաբաժանումները, քաղաքացիական պաշտպանության ջոկատները, սահմանային և ափամերձ պաշտպանությունը ) գնահատվում է 631.000 մարդ: Իրական ծառայության մեջ է գտնվում մոտավորապես 186.000 մարդ:
Իսրայելի պաշտպանության բանակի շտապ ծառայության զինվորների և սպաների թվաքանակը`
Տարի (Մշտական բանակի թվաքանակը) 1994 (177.5), 1996 (187.0), 1998 (186.5), 2000 (186.5), 2002 (186.5)

Շտապ ծառայության զինվորների և սպաների թվաքանակի համեմատությունը ցույց է տալիս, որ եգիպտական բանակը (450.000 մարդ) գերազանցում է իսրայելական բանակին 2.4 անգամ, իսկ սիրիականը (289000 մարդ)` 1.5 անգամ: Գերազանցությունը որոշակիորեն բացատրվում է նրանով, որ պահեստազորայինների թիվը իսրայելական բանակում (445.000 մարդ) գերազանցում է պահեստազորայինների քանակին եգիպտական (254000) և սիրիական (132000) բանակներում միասին վերցված: Հորդանանի (շտապ ծառայության 101000 զինվոր և սպա) և Լիբանանի զորքեը (61000) զիջում են իրենց թվաքանակով Իսրայելի պաշտպանության բանակին:
Իսրայելի պաշտպանության բանակի զինվորների և սպաների թվաքանակի բաշխումը ըստ բանակի ստորաբաժանումների 2002թ.-ին`
Ցամաքային զորքեր` Մշտական բանակ (141000), Պահեստազոր (380000), Ընդհանուր (521000).
Ռազմաօդային ուժեր`Մշտական բանակ (36000), Պահեստազոր (55000), Ընդհանուր (91000).
Ռազմածովային ուժեր`Մշտական բանակ (9500), Պահեստազոր (10000), Ընդհանուր (19500).
Ցահալի բոլոր զինվորները և սպաները` Մշտական բանակ (186500), Պահեստազոր (445000), Ընդհանուր (631500).
Սահմանային զորքեր (7650).

Ցամաքային ուժեր: 2002թ.-ի գնահատականներով լիակատար մոբիլիզացիայի դեպքում իսրայելական ռազմական ուժերը հաշվում են շուրջ 521.000 մարդ (իրական ծառայության մեջ են 141000 մարդ և 380000` պահեստազոր): Այն կազմված է 16 դիվիզիաներից (այդ թվում 12 զրահատանկային), ինչպես նաև 76 բրիգադ:
Ցահալի տնօրինության տակ են գտնվում 3930 (այլ տվյալներով 3700) տանկեր, ավելին քան Իսրայելին սահմանակից որևէ երկրում (Սիրիան ունի մինչև 3700, Եգիպտոսը` մոտ 3000, Հորդանանը` 970, Լիբանանը` 280), որոնց մեծամասնությունը (շուրջ 1400) իսրայելական արտադրության I, II, III, IV մոդելների «Մերկավա» տանկեր են: Իսրայելը ունի 8040 (այլ տվյալներով 7710) զրահատրանսպորտներ և զրահամեքենաներ` մեծամասամբ ամերիկյան արտադրության, ավելին քան նրան սահմանակից որևէ երկիր: Հրետանաին ուժերը հաշվում են շուրջ 1350` մեծամասամբ ինքնագնաց:
Ռազմաօդային ուժեր: 2002թ.-ին ռազմաօդային ուժերում ծառայում էր մոտ 36000 մարդ (մոբիլիզացիայի ժամանակ նրանց թիվը կարող է հասնել 91000-ի): Իսրայելի ռազմաօդային ուժերը տարբեր հաշվարկներով ունեն մինչև 800 ռազմական ինքնաթիռներ, դրանցից 628-ը ծառայության մեջ են, իսկ 172-ը օպերատիվ պահպանման մեջ: Բացի ռազմական ինքնաթիռներից իսրայելական ռազմաօդային ուժերը ունեն 57 (այլ տվյալներով 79) «Բոյինգ-707», C-130H «Հերկուլես», «Արավա» տրանսպորտային ինքնաթիռներ, ինչպես նաև 6 լիցքավորող ինքնաթիռներ, 138 ուսումնական ինքնաթիռներ, 22 կապի ինքնաթիռներ, ինչպես նաև էլեկտրոնային հետախուզության և պատրուլային ինքնաթիռներ: Ռազմաօդային ուժերը ունեն նաև AH-64A «Ապաչի», AH-1G/E/F/S «Կոբրա» և 500MD «Դե‎‎ֆենդեր» ռազմական ուղղաթիռներ, ինչպես նաև տարբեր տրանսպորտային ուղղաթիռներ:

Ռազմածովային ուժեր: Իսրայելի ռազմածովային ուժերը երկար ժամանակ մնում էին զորքերի ամենավատ զարգացած տեսակը: Սակայն 1973թ.-ի աննախադեպ հաջողություններից հետո (թշնամու 19 ոչնչացված նավեր` առանց իսրայելական կողմի կորուստների) սկսվեց արագ զարգացման շրջան և այժմ իսրայելական ռազմածովային ուժերը ոչ միայն համարվում են աշխարհում ամենաօպերատիվներից մեկը, այլ նաև գերիշխող ծովային ուժ են արևելյան միջերկրածովյան շրջանում: Ռազմածովային ուժերում ծառայում է մոտ 9500 մարդ, որը մոբիլիզացիայի դեպքում կարող է հասնել 19500 մարդ: Իսրայելական ռազմական նավատորմը 2002 թ.-ի տվյալներով ունի 6 սուզանավ, 15 (այլ տվյալներով 20) «Էյլաթ» տիպի հետախուզական սուզանավ և «Խեց», «Ալիյա» և «Ռեշե‎ֆ» տիպի հրթիռային մոտորանավակներ, ինչպես նաև 33 պահակային մոտորանավակներ:
Ատոմային պոտենցիալը: Արաբական երկրների կողմից ազգային անվտանգությանը սպառնացող մշտական վտանգը Իսրայելին ստիպում է երկրում պահել հսկայական ռազմական ուժեր` համալրված զինված պայքարի ժամանակակից միջոցներով` գումարած դրան նաև մասսայական ոչնչացման զենք` չնայած Իսրայելը երբեք բացեիբաց չի իրականացրել ատոմային փորձարկումներ: Համաձայն ունեցած տեղեկությունների` Իսրայելը այժմ զբաղեցնում է 6-րդ տեղը աշխարհում ատոմային տերությունների շարքում` ԱՄՆ-ից, Ռուսաստանից, Անգլիայից, Ֆրանսիայից և Չինաստանից հետո: Իսրայելի ատոմային ծրագիրը սկսվել էր դեռևս 1950-ական թվականներին: Նրա ստեղծման ջատագովներից էին Բեն Հուրիոնը և Պերեսը: Ատոմային ծրագրի գիտական ապահովումը իրականացվում էր Վայցմանի անվան գիտահետազոտական ինստիտուտի մի շարք գիտնականների կողմից: 1952թ.-ին պաշտպանության նախարարության ղեկավարության ներքո ստեղծվեց ատոմային էներգիայի հանձնաժողով` Բերգմանի գլխավորությամբ: 1956թ.-ին Իսրայելը Ֆրանսիայի հետ կնքեց գաղտնի համաձայնագիր պլուտոնային ատոմային ռեակտոր կառուցելու համար: Ռեակտորը սկսեցին կառուցել Դիմոնի մոտ գտնվող Նեգև անապատի առանձնացված մի անկյունում: Ճառագայթված հումքի վերամշակման սարքավորումը ստեղծվեց 1960թ.-ին, իսկ 26 մեգաբայթ հզորությամբ ռեակտորը գործի դրվեց 1963թ.-ին (այժմ ռեակտորի հզորությունը հասնում է150 մեգաբայթի և մասնագետների գնահատականներով թույլ է տալիս ստանալ ռազմական պլուտոն այն քանակով, որը անհրաժեշտ կլինի տարեկան միջին հզորության 10 ռումբ արտադրելու համար): 1963թ.-ից սկսած Իսրայելում ստեղծվում են հրթիռային բալիստիկ համակարգեր, որոնք ի վիճակի են տանել ատոմային մարտագլխիկները: Դեռևս 1989թ.-ին հաջող փորձարկում անցավ «Յերիխո 2Բ» բալիստիկ հրթիռը 1500 կմ հեռահարության հնարավորությամբ, որն ի վիճակի էր հասնել Լիբանան և Իրան: Իսրայելի զինված ուժերը ունեն նաև ատոմային զենք տեղափոխելու օդային միջոցներ (այդ թվում F-16, F-4E Fantom և A-4N SKY HOK ամերիկյան արտադրության ինքնաթիռներ): Իսրայելը մերձավոր արևելքի միակ տերությունն է, որը ըստ հավանականության ունի երկրային, ծովային և օդային ատոմային համակարգեր
Իսրայելի ռազմական ծախսերը: 2002թ.-ին Իսրայելի ռազմական ծախսերը կազմեցին 9.84 միլիարդ դոլար (1984թ.` 4.3 միլիարդ դոլար): Իսրայելի պաշտպանունակության պահպանմանը մեծ ներդրում է կատարում ԱՄՆ-ն: Առաջին անգամ Իսրայելը անհատույց ռազմական օգնություն ստացավ ԱՄՆ-ից 1974թ.-ին (1.5 միլիարդ դոլար): 1974-2002թթ.-ին Իսրայելը ԱՄՆ-ից անհատույց ստացել է 41.06 միլիարդ դոլարի ռազմական օգնություն: Դրա հետ մեկտեղ, ռազմական օգնության միջոցները Իսրայելը պարտավոր է ծախսել ԱՄՆ-ում` նրանից գնելով ռազմական տեխնիկա, սարքավորումներ և այլն, ինչը կանգնեցնում է հենց Իսրայելում ռազմական արդյունաբերության հիմնարկների զարգացումը: